ЭЭГ детям от 0-3 лет

ЭЭГ чақалоқ ва 3 ёшгача бўлган болаларда бош миянинг биоэлектрик фаоллигини баҳолаш учун ўтказилади ва тутқаноқлар, ғайриоддий эпизодлар, ривожланиш кечикиши, уйқу бузилишлари ва бошқа неврологик ҳолатларда тайинланиши мумкин.

Эрта ёшда текширувни тўғри ташкил қилиш айниқса муҳим. Кичик болага катталарнинг илтимосига кўра узоқ вақт ҳаракатсиз ётиш қийин, шунинг учун ЭЭГни кўпинча табиий уйқу вақтида ўтказишга ҳаракат қилинади. Бу сифатлироқ ёзув олишга ва бир вақтнинг ўзида бош мия фаоллигини уйқунинг турли босқичларида баҳолашга ёрдам беради.

Тошкентдаги «Альмадея» клиникасида ЭЭГ эрта ёшдаги болаларга, жумладан 1 ёшгача бўлган чақалоқларга ҳам ўтказилади. Мутахассислар ота-оналарга болани тайёрлаш ва мос текширув форматини танлашда ёрдам берадилар.

Нима учун 3 ёшгача бўлган болага ЭЭГ қилиш керак

Электроэнцефалография бош териси юзасига ўрнатилган электродлар ёрдамида миянинг электр фаоллигини қайд этади.

Текширув шифокорга қуйидагиларни баҳолашда ёрдам бериши мумкин:

• бош миянинг фон фаоллиги;
• ЭЭГнинг бола ёшига мослиги;
• эпилептиформ фаолликнинг мавжудлиги;
• уйқу вақтидаги фаоллик хусусиятлари;
• невролог ёки эпилептолог томонидан қўшимча баҳолашни талаб қиладиган ўзгаришлар.

Агар 3 ёшгача бўлган болада ғайриоддий хуружсимон ҳолатлар кузатилса ёки асаб тизими фаолияти хусусиятларини аниқлаш зарур бўлса, шифокор ЭЭГни тавсия қилиши мумкин.

Чақалоққа ЭЭГ қачон тайинланади

Ҳаётнинг дастлабки ойларида ота-оналар боланинг ғайриоддий ҳаракатларига айниқса диққат билан қарайдилар. Чўчишлар, тортишишлар ёки хулқ-атвордаги қисқа муддатли ўзгаришлар ҳар доим ҳам эпилепсия белгиси эмас, шунинг учун уларни шифокор баҳолаши керак.

Чақалоққа бош мия ЭЭГси, масалан, қуйидаги ҳолатларда тайинланиши мумкин:

• тутқаноқ хуружларига шубҳа қилинганда;
• такрорланувчи ғайриоддий ҳаракатларда;
• қотиб қолиш эпизодларида;
• неврологик бузилишларда;
• айрим перинатал ҳолатлардан кейин кузатув зарур бўлганда;
• эпилептик фаолликка шубҳа қилинганда.

Фақат боланинг хулқ-атворига қараб текширув зарурлигини мустақил белгилаш керак эмас. Энг мақбул диагностика форматини шифокор танлайди.

1 ёшгача бўлган болага ЭЭГ

1 ёшгача бўлган даврда сутканинг катта қисми уйқуга тўғри келади, шунинг учун болага ЭЭГни одатий ухлаш вақтига режалаштириш қулай.

Уйқу вақтида бола камроқ ҳаракат қилади, бу ёзувдаги халақитлар сонини камайтиради. Бундан ташқари, уйқу мутахассисга миянинг биоэлектрик фаоллигини оддий қисқа уйғоқлик ёзувида қайд этиб бўлмайдиган ҳолатларда кўриш имконини беради.

Зарур бўлса, текширув бир неча соат давом этиши мумкин.

1 ёшда ЭЭГ

1 ёшли болага ЭЭГ техник жиҳатдан бошқа ёшдаги болаларники каби ўтказилади: бош териси юзасига мия фаоллигини қайд этадиган электродлар ўрнатилади.

Бу ёшдаги асосий қийинчилик — муолажани тўғри ташкил қилиш.

Бир ёшли болага тинч ётиш зарурлигини тушунтириш қийин, шунинг учун ота-оналарга одатда қуйидагилар тавсия қилинади:

• одатий уйқу вақтига яқин вақтни танлаш;
• севимли ўйинчоқни олиб келиш;
• одатий ухлаш маросимини сақлаш;
• болани унинг режимига мувофиқ олдиндан овқатлантириш;
• текширув вақтида ёнида бўлиш.

Боланинг хотиржам ҳолати сифатлироқ ёзув олиш имконини беради.

1,5 ёшли болага ЭЭГ

Бир ярим ёшда бола анча фаол ҳаракат қилади ва нотаниш буюмларга эҳтиёткорлик билан муносабатда бўлиши мумкин.

Шунинг учун муолажадан олдин қўшимча зўриқиш яратмаслик ва текширувнинг тиббий моҳиятини батафсил тушунтиришга уринмаслик яхшироқ.

Электродларни ўрнатишни мия уйқу вақтида қандай ишлашини кўришга ёрдам берадиган махсус қалпоқча сифатида тушунтириш мумкин.

Агар бола муайян ўйинчоқ ёки бошқа хавфсиз буюм билан ухлашга одатланган бўлса, уни ҳам олиб келиш мақсадга мувофиқ.

2 ёшли болага ЭЭГ

2 ёшли болага ЭЭГни кўпинча уйқуни қайд этиш билан ўтказиш қулайроқ, айниқса узоқ ва техник жиҳатдан сифатли ёзув керак бўлса.

Бу ёшда бола муолажа кутилмаган бўлса, электродларни ўрнатишга қаршилик кўрсатиши мумкин. Ота-оналарга болани олдиндан ўйин шаклида тайёрлаш фойдали.

Масалан, уйда оддий қалпоқчани кийиб кўриш ва клиникада текширув учун шунга ўхшаш махсус қалпоқча бўлишини айтиш мумкин.

Асосийси — болага амалда бўлмайдиган оғриқли ёки ёқимсиз муолажаларни ваъда қилиб қўймаслик.

2 ёшли болага уйқу ЭЭГси

2 ёшли болага уйқу ЭЭГси шифокорга мия фаоллигини фақат уйғоқликда эмас, балки уйқу вақтида ҳам баҳолаш муҳим бўлганда тавсия қилиниши мумкин.

Уйқу вақтида айрим эпилептиформ ўзгаришлар яққолроқ кўринади, шунинг учун уйқу ёзуви мустақил диагностик аҳамиятга эга.

Табиий уйқу олиш учун текширувни боланинг одатий кундузги ёки тунги режимига мос равишда режалаштириш мақсадга мувофиқ.

Агар шифокор текширувдан олдин режимни ўзгартиришни тавсия қилса, ота-оналарга тегишли кўрсатмалар олдиндан берилади.

3 ёшли болага ЭЭГ

Уч ёшда болани муолажага бироз батафсилроқ тайёрлаш мумкин.

Оддий тушунтиришдан фойдаланган маъқул:

«Сенга махсус қалпоқча тақишади, аппарат эса миянг қандай ишлаётганини кўради».

Бунда болага тиббий атамаларни тушуниш шарт эмас.

3 ёшли болага ЭЭГ текширув мақсадига қараб уйғоқ ҳолатда ҳам, уйқу билан ҳам ўтказилиши мумкин.

Нима учун кичик болалар учун кўпинча уйқу ЭЭГси танланади

Уйқу фақат бола камроқ ҳаракат қилиши учун фойдали эмас.

Уйқу вақтида миянинг электр фаоллиги ҳам ўзгаради. Айрим эпилептиформ паттернлар асосан уйқунинг муайян босқичларида пайдо бўлади ёки кучлироқ намоён бўлади.

Шунинг учун 3 ёшгача бўлган болаларга уйқу ЭЭГси қуйидаги ҳолатларда тавсия қилиниши мумкин:

• эпилепсияга шубҳа қилинганда;
• тунги ғайриоддий эпизодларда;
• қисқа ЭЭГ етарлича ахборот бермаган бўлса;
• айрим ривожланиш кечикишларида;
• кўникмалар регрессида;
• шифокорга уйқунинг турли ҳолатларини қайд этиш муҳим бўлганда.

Кичик ёшдаги болада ривожланиш кечикишида ЭЭГ

ЭЭГ баъзан мотор, нутқий ёки умумий ривожланиш кечикиши бўлган болаларга тайинланади.

Муҳим: электроэнцефалографиянинг ўзи кечикиш сабабини аниқламайди ва интеллектуал ривожланиш даражасини белгиламайди.

Агар клиник асослар мавжуд бўлса, шифокор текширувдан миянинг электр фаоллигини баҳолаш ва эпилептиформ ўзгаришларни аниқлаш учун фойдаланиши мумкин.

ЭЭГ натижалари болани кўрикдан ўтказиш ва бошқа маълумотлар билан биргаликда баҳоланади.

Муолажа вақтида нима бўлади

Текширувдан олдин мутахассис боланинг бошига электродларни ўрнатади.

Улар фақат миянинг электр сигналларини қайд этади ва ток юбормайди.

Контакт сифати текширилгандан сўнг ёзув бошланади.

Форматга қараб бола:

• уйғоқ бўлиши;
• ўйнаши ёки ота-онаси ёнида бўлиши;
• ухлаб қолиши;
• текширувнинг катта қисмини уйқуда ўтказиши мумкин.

Узоқ муддатли видео-ЭЭГда қўшимча равишда боланинг видеоёзуви ҳам олиб борилади.

ЭЭГ чақалоқлар учун хавфсизми

ЭЭГ ноинвазив текширувлар қаторига киради.

Электродлар ҳеч нарса нурлантирмайди ва бош мияга электр токи билан таъсир қилмайди. Улар табиий электр сигналларини қайд этадиган сезгир датчиклар каби ишлайди.

Шунинг учун текширув тиббий кўрсатмаларга кўра энг кичик ёшдаги болаларда ҳам қўлланилиши мумкин.

Болани ЭЭГга қандай тайёрлаш керак

Текширувдан олдин қуйидагилар тавсия этилади:

• боланинг бошини ювиш;
• сочга ёғ ёки крем суртмаслик;
• уйқу режими бўйича тавсияларга амал қилиш;
• ухлашга ёрдам берадиган одатий буюмларни олиб келиш;
• етарли миқдорда памперс ва зарур парвариш воситаларини олиш;
• узоқ муддатли текширувда керак бўлса, овқат тайёрлаб келиш;
• аввалги тиббий хулосалар ва ЭЭГ натижаларини олиб келиш.

Агар бола дори воситаларини қабул қилса, уларни мустақил равишда тўхтатиш мумкин эмас.

ЭЭГдан олдин овқатлантириш

Оч қолган чақалоқ безовта бўлиши мумкин, шунинг учун овқатлантириш вақтини текширув режими билан олдиндан мувофиқлаштириш яхшироқ.

Чақалоқ учун баъзан муолажани шундай ташкил қилиш қулай бўладики, электродлар ўрнатилгандан кейин уни овқатлантириш ва хотиржам ухлатиш мумкин бўлади.

Аниқ тайёргарлик боланинг ёши ва ёзув давомийлигига боғлиқ.

Текширувдан олдин болани уйқудан маҳрум қилиш керакми

Кичик болада кучли уйқу депривациясини мустақил равишда ўтказиш керак эмас.

Агар текширув учун уйқуни қисқартириш ёки болани эртароқ уйғотиш зарур бўлса, тавсияни мутахассис бериши керак.

3 ёшгача бўлган болаларда одатда табиий режимдан фойдаланиш ва бола ортиқча стресссиз ухлай оладиган вақтни танлашга ҳаракат қилинади.

Узоқ муддатли ЭЭГга нималарни олиб келиш керак

Агар текширув бир неча соатга режалаштирилган бўлса, ота-оналар олдиндан тайёрланишлари керак.

Қуйидагиларни олиб келиш фойдали:

• одатий кийим ёки пижама;
• севимли ўйинчоқ;
• сув ва овқат;
• памперслар;
• салфеткалар;
• зарур дори воситалари;
• бола ухлашга одатланган буюмлар.

Муҳит бола учун қанчалик таниш бўлса, табиий уйқуни олиш шунчалик осон бўлади.

Ота-она ёнида бўлиши мумкинми

Эрта ёшдаги болалар учун ота-онанинг ёнида бўлиши айниқса муҳим.

Таниш овоз, тегиниш ва одатий уйқу маросими болага нотаниш муҳитга тезроқ мослашишга ёрдам беради.

«Альмадея» сайтида ҳам мутахассислар кичик ёшдаги болалар билан ишлаши ва ота-оналар бола ёнида бўлиб, текширувни хотиржам ўтказишга ёрдам беришлари мумкинлиги алоҳида қайд этилган.

Агар бола ухламаса

Баъзан ҳатто тўғри тайёрланган бола ҳам режалаштирилган вақтда ухлаб қолмаслиги мумкин.

Бундай ҳолатда мутахассис олинган ёзувни баҳолайди ва текширув қўйилган вазифага қанчалик мос бажарилганини аниқлайди.

Агар уйқуни қайд этиш мажбурий шарт бўлган бўлса, бошқа формат ёки қўшимча текширув талаб қилиниши мумкин.

3 ёшгача бўлган болаларда ЭЭГ қанча давом этади

Давомийлик диагностика вазифасига қараб белгиланади.

Клиникада қуйидаги текширувлар мавжуд:

• 1 соат;
• 2 соат;
• 3 соат;
• тунги вақтда 4 соат;
• тунда 6 соат;
• 8 соат;
• тунда 12 соат.

Бир бола учун шифокорга нисбатан қисқа ёзув етарли бўлиши мумкин, бошқасига эса узоқроқ уйқуни қайд этиш керак бўлади.

Шунинг учун давомийликни фақат ёшга қараб эмас, балки мутахассис тавсиясига кўра танлаш яхшироқ.

Кичик болага қайси ЭЭГ вариантини танлаш керак

Боланинг 1, 2 ёки 3 ёшда экани бу ёшдаги барча болаларга бир хил текширув керак дегани эмас.

Танлашда қуйидагилар ҳисобга олинади:

• шикоятлар;
• тахмин қилинаётган ташхис;
• уйқуни қайд этиш зарурлиги;
• ғайриоддий эпизодлар қайси вақтда содир бўлиши;
• аввалги ЭЭГ натижалари;
• боланинг одатий режими.

Масалан, тунги хуружларга шубҳа қилинганда шифокор узоқроқ тунги мониторингни тавсия қилиши мумкин, бошқа диагностика вазифаси учун эса қисқароқ ёзув етарли бўлади.

«Альмадея»да чақалоқлар ва 3 ёшгача бўлган болалар учун ЭЭГ

Кичик болани текширишда хотиржам муҳит, ёзув учун тўғри вақт ва табиий уйқуни қайд этиш имконияти айниқса муҳим.

Тошкентдаги «Альмадея» клиникасида чақалоққа, 1 ёшгача бўлган болага, шунингдек 1, 2 ва 3 ёшли болаларга ЭЭГ ўтказиш мумкин. Текширув формати ва давомийлиги диагностика вазифаси ва боланинг режими хусусиятларига қараб танланади.

Эрта ёшдаги болага ЭЭГ қилдириш ва мос ёзув давомийлигини танлаш учун Тошкентдаги «Альмадея» клиникасига ёзилиш мумкин.