Болаликдаги руҳий бузилишлар турлича намоён бўлиши мумкин: кучли эмоционал бузилишлардан тортиб, хулқ-атвор, ижтимоийлашув ва ўқишдаги қийинчиликларгача. Бола ўзини ва атроф-муҳитни идора қилишда қийналади. Бундай ҳолатлар фақат кузатув эмас, балки психологик мувозанатни тиклаш, мослашув кўникмаларини ривожлантириш ва руҳий соғлиқни сақлашга қаратилган тизимли реабилитацияни талаб қилади. «Альмадея» клиникасида биз турли руҳий бузилишларга эга болалар ва уларнинг оилаларига комплекс ёрдам таклиф қиламиз.
Реабилитация кимлар учун тавсия этилади
Руҳий бузилишлар мустақил ташхис бўлиши ҳам, бошқа ҳолатларга ҳамроҳлик қилиши ҳам мумкин. Реабилитация қуйидаги ҳолатларда тавсия этилади:
- ташвишли ва депрессив ҳолатларда;
- эмоционал беқарорлик, тажовузкорлик, автоагрессия ҳолатларида;
- хулқ-атвор бузилишларида (гиперфаоллик, импульсивлик, қаршилик);
- психосоматик белгиларда (бош оғриқлари, тўсатданги ҳаракатлар, уйқу бузилишлари);
- мослашув бузилишларида (боғча, мактаб, оилада);
- психотравмалар, зўравонлик, йўқотиш оқибатларида;
- ЗПР, ЗПРР, РАС ва ақлий етишмовчилик каби ҳолатлардаги психик хусусиятларда.
Шуни англаш муҳимки, хулқ-атвор муаммолари — бу «ёмон характер» эмас, балки ички ноқулайлик ва мустақил равишда енгиб ўта олмаслик аломатидир.
Реабилитациянинг мақсад ва вазифалари
Бизинг асосий мақсадимиз — симптомларни бостириш эмас, балки болага ўзи билан ишлашни ва атрофдагилар билан соғлом муносабатлар ўрнатишни ўргатиш. Ишнинг асосий йўналишлари қуйидагилардан иборат:
- эмоционал ҳолатни нормаллаштириш (ташвиш, қўрқув, безовталикни камайтириш);
- хулқ-атвор бузилишларини тўғрилаш;
- мулоқот ва ижтимоий кўникмаларни ривожлантириш;
- стрессга чидамлиликни шакллантириш, ўзини бошқариш қобилиятини яхшилаш;
- ўз-ўзига баҳо ва ишончни мустаҳкамлаш, ижобий “мен” образини ривожлантириш;
- ота‑оналарни қўллаб-қувватлаш ва ўқитиш — болага қандай тўғри муносабатда бўлиш, унга ёрдам бериш ва мулоқот қилишни ўргатиш.
Реабилитация қандай ўтади
«Альмадея» клиникасида реабилитация мутахассислар жамоаси томонидан яқин ҳамкорликда олиб борилади:
- Болалар психологи — индивидуал ва ўйин терапияси орқали болага ҳиссиётларини хавфсиз усулда яшаш ва ифода этишда ёрдам беради.
- Нейропсихолог — эътибор, хотира, тафаккур ва ўзини бошқаришни ривожлантиради.
- Психиатр (зарур ҳолларда) — агар ҳолатни дори воситаларисиз барқарорлаштириб бўлмаса, дориворий ёрдам тайинлайди.
- Логопед ва дефектолог — руҳий-ҳиссий ҳолат билан боғлиқ нутқ ва когнитив бузилишлар устида ишлайди.
- Эрготерапевт — болани ижод ва ҳаракат орқали терапевтик фаолиятларга жалб қилади.
- Оилавий психолог — ота‑оналарни қўллаб-қувватлайди, соғлом муносабатларни шакллантириш учун керакли воситаларни беради.
Занятиялар илиқ ва қабул қилувчи муҳитда, боланинг ёши ва индивидуал хусусиятларини инобатга олган ҳолда олиб борилади. Биз ўйинли методлар, арт-терапия, эртак-терапия, хулқ-атвор ва когнитив-хулқ-атвор ёндашувларини қўллаймиз.
Ота‑онанинг жараёндаги роли
Оиланинг иштирокисиз натижа тўлиқ бўлмайди. Биз фақат болани эмас, балки ота‑онани ҳам ўргатамиз:
- боланинг ҳиссий сигналларини тушунишга;
- аниқ ва меҳрибон чегаралар ўрнатишга;
- тажовуз, ёпиқлик, мулоқотдан воз кечиш каби ҳолатлар билан тўғри ишлашга;
- уйда боланинг психологик мувозанатини тиклашга ёрдам берадиган муҳит яратишга.
Ота‑она — бу реабилитациядаги биринчи ва энг муҳим ёрдамчидир.
Нега ўз вақтида мурожаат қилиш муҳим
Боланинг психикаси жуда ийилувчан, бироқ жуда ҳассос. Ёрдамни кечиктириш деструктив хулқ-атвор моделларининг мустаҳкамланишига, яккаликка, ўқишда пасайишга ва яқинлар билан алоқанинг йўқолишига олиб келиши мумкин. Эрта кўрсатилган ёрдам эса қуйидагиларни таъминлайди:
- янада оғир руҳий ҳолатларнинг олдини олиш;
- ҳиссий алоқани тиклаш;
- болага қувонч, ҳаётга қизиқиш ва ўзига ишончни қайтариш.
Реабилитация нима беради
Комплекс реабилитация қуйидагиларни таъминлайди:
- эмоционал ҳолатни барқарорлаштириш;
- ташвиш, тажовузкорлик, бефарқлик белгиларини камайтириш;
- мулоқот, хулқ-атвор ва мослашувни яхшилаш;
- ички ресурслар ва қобилиятларни ривожлантириш;
- болага хавфсизлик ва қабул қилинганлик ҳиссини қайтариш.
«Альмадея» клиникасида биз фақат хулқ-атворни тўғрилаш билан чекланмаймиз. Биз болага хотиржамлик, ўзига ишонч ва ўзини ўзи бўлиш қобилиятини қайтарамиз. Ва биз ота‑оналар билан елкадош бўлиб, бу мураккаб жараёндан бирга ўтамиз.
Add new comment