Шифобахш жисмоний тарбия (ЛФК) — бу ривожланишида турли бузилишлар бўлган болаларни реабилитация қилишдаги асосий элементлардан биридир. Бу фақатгина машқлар эмас, балки боланинг жисмоний ва нейромотор функцияларини тиклаш, тузатиш ва ривожлантиришга қаратилган махсус танланган ҳаракат дастурларидир. «Алмадея» клиникасида ЛФК малакали мутахассислар томонидан ўтказилади ва боланинг ёши, ташхиси, ривожланиш даражаси ва реабилитация мақсадларига қараб индивидуал танланади.
Нега болаларга ЛФК керак
Қуйидаги ҳолатларда болалар учун ЛФК зарур:
- ҳаракат бузилишлари (жумладан ДЦП, ЗМР, гипо- ёки гипертонус);
- ортопедик патологиялар (умуртқа қиялиги, ясси оёқлик, сколиоз);
- неврологик ташхислар;
- жароҳат ва жарроҳлик амалиётларидан сўнгги ҳолатлар;
- психомотор ва нутқий кечикишлар;
- мушак каркасининг заифлиги, мувофиқлашувнинг бузилиши, тез чарчаш.
Аниқ ташхис бўлмаган ҳолатларда ҳам, айниқса камҳаракатли ҳаёт тарзига эга болаларда, ЛФК профилактика ва ривожланишни фаоллаштириш воситаси сифатида қўлланилиши мумкин.
ЛФКнинг мақсад ва вазифалари
ЛФК қуйидагиларга қаратилган:
– мушаклар тонуси, кучи ва чидамлилигини яхшилашга;
– ҳаракатларни мувофиқлаштириш, мувозанат ва эгилувчанликни ривожлантиришга;
– тўғри нафас олиш ва тўғри ҳолатни шакллантиришга;
– тўғри ҳаракат схемаларини (двигательный паттерн) ҳосил қилишга;
– асаб-мушак боғланишини ва сенсомотор интеграцияни фаоллаштиришга;
– жисмоний фаолликни оширишга ва юкламаларга чидамлиликни шакллантиришга;
– боланинг умумий ҳолати ва эмоционал фонини яхшилашга.
ЛФК фақат жисмоний жиҳатдангина эмас, балки боланинг мотивацияси, ўз-ўзига ишончи ва умумий ривожланишига ҳам ижобий таъсир кўрсатади.
ЛФК машғулотлари қандай ўтади
«Алмадея» клиникасида шифобахш жисмоний тарбия машғулотлари болалар учун жуда муҳим бўлган илиқ, дўстона ва ўйинли муҳитда ўтказилади. Биз бола фақат машқларни бажариш билан чекланиб қолмасдан, ҳаракатдан завқ олишини ва жараёнда қизиқиш билан иштирок этишини таъминлашга ҳаракат қиламиз.
Курс бошланишидан олдин ЛФК мутахассиси боланинг жисмоний ҳолатини баҳолайди: мушак тонуси, бўғимларнинг ҳаракатчанлиги, мувофиқлашув, чидамлилик ва ҳолат даражасини аниқлайди. Шу маълумотларга асосланиб, боланинг ёши, ташхиси, асаб тизими хусусиятлари ва ҳаракат фаоллигига мослаштирилган шахсий дастур тузилади.
Ҳар бир машғулот муайян тузилма бўйича ўтади:
- Қизитиш (разминка). Ёмшоқ, қизитувчи машқлар мушаклар ва бўғимларни фаоллаштириш, қон айланишни яхшилаш ва боланинг эътиборини танасига қаратиш учун хизмат қилади.
- Асосий қисм. Бу босқичда муайян кўникмаларни ривожлантиришга қаратилган машқлар бажарилади: мувозанат, куч, чидамлилик, мувофиқлашув ёки эгилувчанлик. Махсус модуллар, тўплар, резинкалар, юмшоқ таянчлар, сенсор йўлакчалар қўлланилади.
- Индивидуал элементлар. Масалан, гипертонусда — бўшаштирувчи машқлар, мушаклар заифлигида — мустаҳкамлаш машқлари, мувофиқлашув бузилишларида — балансга қаратилган машқлар.
- Якуний қисм. Машғулот ёмшоқ бўшаштирувчи ҳаракатлар, нафас гимнастикаси ва зарурат бўлса, қисқа массаж ёки сенсор енгиллаштирувчи элементлар билан якунланади.
Кичик ёшдаги болалар ёки ақлий ривожланишда хусусиятлари бўлган болалар учун машқлар максимал даражада ўйинга, сюжетга ёки содда топшириқларга интеграция қилинган: “лойдан сакраш”, “кўприклар қуриш”, тўп айлантириш, “туннеллардан” эмаклаш. Бу хавотирни камайтиради ва иштирок этишга қизиқишни оширади.
Мутахассис доим машқлар техникасини назорат қилади, ҳаракатларни ёмшоқ тузатади, бола ортиқча зўриқмаслиги ва чарчаб қолмаслиги учун кузатиб боради. Темп ва юклама боланинг ҳолатига қараб мослаштирилади.
Агар бола гуруҳли машғулотларга тайёр бўлмаса, биз индивидуал машғулотлар ўтказамиз. Зарур бўлса — ота-она иштирокида, болада хавфсизлик ва қўллаб-қувватланиш ҳиссини яратиш учун.
ЛФКнинг «Алмадея»даги ўзига хос хусусиятлари
Биз замонавий ва самарадорлиги амалда исботланган методикалардан фойдаланамиз, жумладан:
- Бобат-терапия
- PNF (проприоцептив нейромышечная фасилитация)
- нейродинамик ёндашувлар
- кинезиотерапия
Машғулотларда фақат ЛФК инструкторлари эмас, балки физик терапевтлар, эрготерапевтлар, логопедлар ҳам иштирок этади — заруратга қараб машғулотлар умумий реабилитация дастурига интеграция қилинади.
Биз ота-оналарни ҳам фаол жалб этамиз — уларни уйда бажариш мумкин бўлган машқларга ўргатамиз, кундалик ҳаётдаги фаоллик бўйича тавсиялар берамиз.
ЛФК болага нима беради
Шифобахш жисмоний тарбия билан мунтазам шуғулланиш:
- ҳаракат фаоллигини яхшилайди;
- чидамлилик ва мувофиқлашувни оширади;
- мушак қотишлари ва ортиқча зўриқишни камайтиради;
- соғликни мустаҳкамлайди ва иммунитетни кучайтиради;
- ўқиш, мулоқот ва ривожланиш учун мустаҳкам базани шакллантиради.
ЛФК — бу спорт ёки юклама эмас, балки боланинг танасини кучли, ҳаракатчан ва эркин бўлишга ўргатадиган эҳтиёткор ва профессионал ёндашувдир.
«Алмадея» клиникасида биз бу жараёнга эътибор, тажриба ва меҳр билан ёндашамиз.
Add new comment